تبلیغات
معرق چوب و آشنائی باآثار(خاتم وخاتم سازی وغیره....mehr54.b36@gmail.com

معرق چوب و آشنائی باآثار(خاتم وخاتم سازی وغیره....mehr54.b36@gmail.com
هرانسانی آفریده اندیشه های روزانه خویش است. اگرانسان میخواهددگرگونی در زندگیش روی دهد، باید از دل و جان آغازکند 
قالب وبلاگ
نقش قندیل
اسماعیل صنفی آزاد
در اطراف شهرستان کازرون آثارتاریخی منحصر به فردی وجود دارد،که در ایران وحتی دنیا کم نظیر می باشند.اما متاسفانه اغلب ما از وجود آنها بی اطلاع وبی خبریم. این مسئله و همچنین تذکر استاد بزرگوار، جناب دکتر دشمن زیاری، من را برآن داشت که به یکی از این آثار دیدنی وجالب یعنی نقش قندیل که همانند بسیاری از آثار تاریخی ،مهجور وبی توجه در دل طبیعت رها شده ،سر زده وضمن گرفتن عکس، مطلب گزارش گونه ای از آن تهیه کرده وخدمت دوستان عزیز ارائه کنم.
 

در این گزارش ضمن مطالعه مطالب نگاشته شده در کتب تاریخی مرتبط ،مشاهدات خود را به آنها افزوده و پیشکش می دارم.

 

نقش قندیل

در فاصله حدود 4  کیلومتری شهر قائمیه به سمت نورآبادممسنی در طرف چپ جاده روستایی به نام  قندیل واقع شده است.ازاهالی مهربان وکنجکاواین روستا نشانی اثر تاریخی نقش قندیل را پرسیدیم وبه راه افتادیم.
 
بعد از گذشتن از میان روستا ، راهی خاکی وپر از سنگلاخ بود که با اتومبیل حدود یک کیلومتر به سمت دو کوه پیمودیم.در کنار مقبره امامزاده ای به نام شیخ حسین خودرو خود را پارک کرده وترجیح دادیم که بقیه مسافت را پیاده طی کنیم.
 

در طرف راست مسیر دشت وسیعی که جاده از میان آن گذر کرده است، قرار دارد ودر سوی دیگر کوه با درختان زیبای انجیر وسدر جلوه گری می کند. عبور سیلاب های فصلی ،دره ای نه چندان عمیق را

در میان کوه ایجاد کرده وما در میان دره به دقت وبی صبرانه به دنبال نقش قندیل می گشتیم .وبالاخره آن را بر روی صخره ای بزرگ یافتیم.
 
این اثر تاریخی زیبا، که قدمتی حدود1700 سال دارد، بنا به عقیده باستان شناسان؛ مربوط به مراسم پیوند زناشویی شاپور اول ساسانی با ملکه آذرآناهیتا است که در حضور کرتیر ،موُبدان موُبد آن زمان انجام می شود.این نقش بر روی قطعه سنگ بزرگی حجاری شده وروبروی این نقش در کنار درخت انجیری چشمه ای قرار دارد که کم بارانی اخیر آن را نیز کم رمق کرده است.
 

 
در این نقش شاپور در وسط قرار دارد و ملکه آناهیتا در سمت راست او و کرتیر در سمت چپ ترسیم شده اند.شاپور در حالی که دست چپ خود را بر قبضه شمشیر بلند وپهن خود قرار داده است ، دست راست خود را برای گرفتن جامی  که ملکه به او تعارف کرده ،بلند کرده است.
 
ملکه آناهیتا با اندامی تقریباً فربه و موهای بسته شده بر روی سرش، چهره ای آرام و آشنا را تداعی می‌کند.
 
پشت سر شاپور، کرتیر موُبدان موُبد معروف شاپور که گفته می شود زمان پنج پادشاه اول ساسانی را درک کرده ومقام والایی داشته است،قرار دارد .او نیز شمشیری برکمر ودست چپ بر قبضه آن گذاشته وحلقه ای فلزی را در دست راست خود گرفته ودستش را بالای سر شاپور بلند کرده است .به نظر می رسد که این حلقه همان حلقه قدرت ونشان پادشاهی باشد.
 
هر سه دارای لباس هایی از جنس حریر می باشند که لباس شاپور وکرتیر تقریباً مشابه ولباس زیر تا بالای زانو ودارای کمربند می باشد وروی آن روپوشی از جنس حریر پوشیده شده است وباد آن روپوش را در اطراف آندو به حرکت درآورده است . (نویسنده از مشاهده خود به حریر بودن لباس استناد کرده است)
 

لباس آناهیتا نیز از همان جنس و تا پایین پایش ادامه دارد.

البته شکل تاج شاپور با آنچه در نقش های دیگر وی دیده ایم تفاوت چشمگیری دارد.ولی موها مجعد وبلند از دوطرف تاج بیرون زده اند .ودر گردن شاپور وملکه هر دو گردنبندی با گوی های ریز وزیاد دیده می شود.
 
برای من جای سئوال بود که چرا در گذشته این مکان دور از دسترس که محل عبور سیلاب های فصلی می باشد برای حجاری این نقش زیبا انتخاب شده است ؟
 
و تنها جواب قانع کننده این بود که به احتمال زیاد در گذشته این مکان پررونق و محل زندگی و عبور ومرور بوده است.
 
متاسفانه صخره ای که این نقش زیبا وتاریخی بر روی آن حجاری شده از چند ناحیه دچار شکستگی گشته و به دلیل شکاف های متعدد که اطراف آن ایجاد شده بیم آن می رود که بزودی متلاشی گردد.همچنین این صخره در مسیر عبور سیلاب های فصلی قرار داشته وخطر فرسایش به شدت آن را تهدید می کند.
 
 

 

در پایان یادآوری چند نکته را ضروری می دانم:

1-جای تاسف است که این اثر منحصر به فرد وامثال آن -مانند آثار تاریخی سرمشهد- اینچنین به حال خود رها شده ومسئولین هیچگونه مراقبت وتوجهی نسبت به آنها نمی کنند.

2-اثری مانند نقش قندیل که روی صخره ای حجاری شده است به راحتی می تواند توسط جرثقیل با در نظر گرفتن جوانب احتیاط به درون موزه در حال احداث بیشابور منتقل شودتا بهتر بتوان از آن مراقبت ونگهداری کرد.

3-از آنجایی که این آثار به سرعت در حال تخریب شدن هستند باید نسبت به کپی برداری از آنها اقدام شود.

فراموش نکنیم که با مراقبت از این آثار تاریخی وملی علاوه بر حفظ وشناسایی فرهنگ وتمدن باشکوه گذشته دین خود را به تاریخ وهویت این مرز وبوم ادا نموده ایم وهم با جذب گردشگر به اعتلای هرچه بیشتر اقتصاد وکسب درآمد ملی کمک کرده ایم.  



[ سه شنبه 16 فروردین 1390 ] [ 03:11 ب.ظ ] [ مرتضی اسکندرنژاد ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ


معرق چوب
شاید گفتن تاریخ دقیق از قدمت معرق چوب كاری ساده نباشد . چوب به خاطر تشكیل مواد اولیه ساخت این هنر كه چوب می باشد و خاصیت خاص آن و روشهای نگهداری آن در دوران مختلف باعث شده كه نتوان قدمت دقیق آن را پیدا كرد اما حداقل به جرأت می توان گفت یكی از آثار بدست آمده در كاوشهای باستان شناسی و همچنین در كتیبه های بدست آمده در تخت جمشید به لوحهایی برمی خوریم حاكی از اینكه به كارگران و هنرمندان دستمزد برای تزئینات روی درب های چوبی تخت جمشید پرداخت می گردیده كه همه دلالت بر قدمت این هنر چند هزار ساله دارند. آنچیزی كه مسلم است به علت نوع ابزار خاص آن زمان از ظرافت و روشهای ویژه برخوردار بوده و عموماً از اشكال هندسی كنار هم گذاشته شده شكل می گرفته است. به مرور زمان با پیشرفت تكنولوژی و ابزار مناسب این هنر دستخوش تغییرات در روش اجرا و طرح شد با ورود اسلام به ایران این هنر در مكانهای مقدس مذهبی نمو پیدا كرد كه نمونه آن را روی درب های مساجد ایرانی میتوان یافت . یكی از قدیمی ترین این آثار درب معرق كاری شده موجود در موزه مركزی آستان قدس رضوی متعلق به قرن هشتم هجری می باشد كه قسمتی از آن معرق سطح آن در دوره های بعد مرمت و بازسازی شده است « متأسفانه از تاریخ مرمت این اثر معلوم نمی باشد. » پس از ورود كمان اره مویی به شكل جدید و تیغ های ریز تحولی نو در این هنر پدید آمد كه میتوان به صورت زیر آن را بیان كرد .
پیدایش معرق :
در باورهای مردم پیدایش معرق « موزائیك اینگونه بیان شده » خداوند هنر « زیرنویسی »
هنگامی كه ............ الهه عشق و هنر خواست هنر را بدون واسطه به انسانها بدهد به مزها دستور داد كه فرستاده او باشند و انسانها كه عشق را احساس كردند برای تشكر از فرستاده او باشند و انسانها كه عشق را احساس كردند برای تشكر از فرستاده الهه عشق مجسمه آنها را درست كرده و در محلی نگهداری می كردند كه به این محل نگهداری موزه می گفتند كه در حال حاضر به محل نگهداری آثار هنری خود میگوئیم و برای تشكر از مزها با ادوات موسیقی مینواختند و جشن و پایكوبی میكردند كه به این موزیك می گفتند و به تزئینات داخل موزه كه بدون هیچ شكل هندسی خاص بود و از كنار هم قرار گرفتن قطعات مختلف برای نشان دادن یك طرح خاص بود موزائیك میگفتند كه پس از ورود اسلام به ایران واژه موزائیك به معرق تبدیل شد.
البته همانطور كه در تاریخچه معرق روكش و خاتم ذكر شده این هنر در مناطق مختلف دارای سبك ها و روش های مختلف می باشد و بسته به منطقه خاص خود و عوامل محیطی نوع اجرای آن متفاوت بوده است مثلاً معرق روكش به خاطر وجود صنعت روكش سازی در مصر باستان دارای قدمت حداقل 3000 سال قبل از میلاد می باشد ( رجوع شود به تاریخچه معرق روكش ) و معرق درون چوب ( رجوع شود به معرق سبك هندسی ) در جنوب شرقی آسیا با روش خاص كار می شده است.
اما در ایران به خاطر اینكه همزمان با ساخت بنا نما هم ساخته می شد می توان آن را خاصیت اصلی و پیدایش این سبك معرق دانست.
در ابتدا هنگام ساخت بنا ،‌ قسمتی كه نما كار می شد را قبلاً لعاب داده و همزمان در موقع ساخت درجای خود نصب می گردید ( آجر لعابدار ) سپس با پیشرفت تكنولوژی ساخت بناها جای نما را خالی گذاشته « معرق كاشی » و سطح را بعداً با قطعات مختلف پر می كردند .
در وسایل كاربردی مانند صندوقچه ها و شانه ها و ... چوبی اوایل عموماً از عاج و استخوان و سنگهای قیمتی كار می شد كه سپس این موارد جای خود را به چوبهای رنگی داد . جهت مطالعه بیشتر رجوع شود به تاریخ هنر ایران . »
متأسفانه بعلت كمبود منابع و مأخذهای مستند و اینكه كارهای كارشناسی شده در قدمت رشته های هنری بسیار به ندرت توسط خود ایرانیان انجام شده و حتی گاه ندانسته از تحقیقات مغرضانه مورخین و نویسندگان خارجی بهره برده اند این هنر ایرانی را دارای خواستگاه خارجی میدانند مثلاً رومیان برای كوچك جلوه دادن شكست خود از شاپور اول معرق سنگهای «موزائیك» كار شده در كاخ شاپور را كار اسیران رومی می دانند در صورتی كه عظمت و معماری خاص بكار رفته در آنجا را كه نشان دهنده تفكر و ذوق ایرانی است را نادیده می گرفتند . امید است كه جوانان عزیز ایرانی با تأمل در گذشته خود بهتر خود و كشور خویش را بشناسند . زیرا هنر و فرهنگ یك ملت هویت هر شخص می باشد

09381456002
09124127992
هنر بهتر از گوهر نامدار
هنرمند را گوهر آید به کار
تو را با هنر گوهر است و خرد
روانت همی از تو رامش برد

موضوعات
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :