تبلیغات
معرق چوب و آشنائی باآثار(خاتم وخاتم سازی وغیره....mehr54.b36@gmail.com

معرق چوب و آشنائی باآثار(خاتم وخاتم سازی وغیره....mehr54.b36@gmail.com
هرانسانی آفریده اندیشه های روزانه خویش است. اگرانسان میخواهددگرگونی در زندگیش روی دهد، باید از دل و جان آغازکند 
قالب وبلاگ

ساخت وساز یک طرح منبت:

طرح منبت باید جهت برجسته‌کاری طراحی شده باشد، یعنی آن‌که اشکال طرح باید دارای خطوط محیطی بسته و کامل باشند تا بتوان آن شکل را به‌صورت برجسته یا فرورفته اجرا نمود.

در اینجا شکل ساده مربع با خطوط محیطی بسته به عنوان مثال از طراحی تا اجرا در نظر گرفته می‌شود.

 

عموما منبت را می‌توان به دو صورت حکاکی و برجسته کاری اجرا نمود.

جهت ترسیم حجم شکل از خطی موسوم به، خط کمکی بهره می‌گیریم که به‌صورت نقطه چینی رسم می‌گردد.

در شکل با استفاده از خطوط محیطی و کمکی پلان یک هرم چهار وجهی ترسیم گردیده‌است.

الف: حکاکی :

عبارت است از کنده‌کاری و ساخت و سازهای مثبت عناصر طرح از طریق فرو بری در زمینه. در این روش ابتدا خطوط کمکی با توجه به راس، مغارکوبی می‌گردد وسپس عمل بار برداری انجام تا به فرم هرم فرورفته دست یابیم.

  

  

 

برجسته‌کاری:

عبارتست از کنده‌کاری و فروبری فضای منفی طرح(زمینه) و ایجاد فضای مثبت طرح به‌صورت برجسته بر زمینه. در این روش به جای خطوط کمکی، خطوط محیطی مغارکوبی و زمینه باربرداری می‌گردد.

  

  

 

این رو  نسبت به قطر و ماهیت عناصر موضوع به سه طریق انجام می‌پذیرد:

الف: تمام برجسته.

ب: نیم برجسته.

ج: کم برجسته.

این شیوه از منبت‌کاری از رایج‌ترین شیوه‌های منبت می‌باشد.

الف: تمام برجسته :

چنانچه یک کره را جهت سهولت در توضیح این موارد مورد ساخت وساز قرار دهیم؛ در شیوه تمام برجسته، عنصر مورد نظر را که کره می‌باشد را به‌طور کامل کنده کاری وساخت ساز می‌نماییم. به‌ طوری‌که از یک جهت به زمینه متصل باشد.(لازم به ذکر است در این موارد نقطه دید ناظر عمود بر زمینه در نظر گرفته می‌شود و نمای جانبی صرفا نمای تشریحی است.)

ب: نیم‌برجست:

این شیوه عمدتا زمانی مورد استعمال واقع می‌شود، که ضخامت سازه مورد منبت کم‌تر از مورد الف بوده. به‌طور مثال 2 واحد باشد و امکان فروبری زمینه به اندازه ساخت کامل عنصر که در این مثال کره می‌باشد، ممکن نباشد.

در این شیوه با درنظر گرفتن قطر عنصر، یعنی ضخیم‌ترین قسمت عرضی وساخت وساز تا آن حد به فرم بصری کامل عنصر دست یافت.

 ج: کم برجسته :

این شیوه در حقیقت ایجاد یک توهم بصری به‌صورت برجسته است، که به ما این امکان را می‌دهد تا بر نازک‌ترین سطوح سازه مانند دیواره جعبه‌های ظریف به اجرای منبت بپردازیم.

در این شیوه با در نظر گرفتن ضخیم‌ترین قسمت عرضی عنصر و به صورت فرضی در قالب یک برش ورقه‌ای و سپس یک برش عرضی از راس و به دنبال آن با توجه به نیاز و ضخامت سازه برش‌هایی از حدفاصل قطر و راس در نظر گرفته شده، می‌توان به ساخت عنصر در نازک‌ترین ضخامت پرداخت.

لازم به ذکر است که انواع عناصر مانند آناتومی حیوانات، انسان، انواع گل و برگ و... با این شیوه قابل اجراست و نیاز به قدرت تجسم، تجزیه و تحلیل عمیق هنرمند در مورد لایه‌های انتخابی از حجم‌های مورد نظر دارد. مثلا در چهره، بینی، گونه و پیشانی حجم‌هایی است، که باید با این شیوه برای ساخت یک چهره کم برجسته تحلیل گردد.

منبت آباده عمدتا در قالب منبت کم برجسته اجرا می‌شود و یکی از وجوه تمایز آن این است، که پس از برجسته کاری، حکاکی اصلی‌ترین تکنیک جهت ساخت وساز عناصر برجسته شده‌است. یعنی حالتی ترکیبی از حکاکی و برجسته کاری.

ابزارهای مورد نیاز عبارتند از:                                                                    

مغار: این وسیله در لغت نامه دهخدا به معنای فروبرنده از ریشه تازی «غار» تعریف شده. این وسیله، از اصلی‌ترین ادوات مورد استفاده در کنده‌کاری است، که از دو قسمت اصلی دسته و تیغه تشکیل شده.

انتهای تیغه فلزی، از یک طرف با زاویه 25 الی 30 درجه تیز می‌گردد که ایجاد لبه برنده می‌کند.

مغار، به‌صورت کلی به سه گروه مغارهای تخت، گیلویی و شفره تقسیم می‌گردد؛ که این تقسیم‌بندی بر مبنای فرم سطح مقطع این وسیله انجام می‌گیرد.

هر یک از این گروه‌ها به فرم‌های زیر تقسیم می‌شوند.

مغار گیلویی، مغارهای باز و نیم‌باز از مهم‌ترین مغارها در ساخت وساز یک اثر منبت می‌باشد که به معنای انحنای مقطع آن‌ها بر اساس کسورات دایره می‌باشد.

چکش یا تخماق: وسیله ایست جهت اعمال نیرو یا افزایش نیرو. این ابزار از دو قسمت دسته و کوبه تشکیل شده. در کنده‌کاری معمولا از چکش‌هایی با  کوبه چوبی یا پلاستیک فشرده استفاده می‌گردد. تفاوت چکش با تخماق، در فرم قرارگیری کوبه بر دسته است، که در چکش به‌صورت افقی و در تخماق به‌صورت عمودی می‌باشد.

چوبساب: چوبساب تسمه ایست فلزی، که عموما در فرم‌های تخت و نیم‌گرد وجود دارد، این تسمه دارای دندانه‌های منظم به سمت جلو می‌باشد و جهت ساییدن سطح چوب مورد استفاده قرار می‌گیرد.

سوهان: تسمه ایست فلزی، که به‌صورت منظم عاج‌گذاری گردیده‌است.

در کنده‌کاری از ابزاری استفاده می‌شود، که یک‌سر آن چوبساب و سر دیگرش سوهان است و به تلیقه موسوم می‌باشد.

 

این وسیله، جهت سهولت در استفاده طراحی گردیده و در اشکال و اندازه‌های مختلف موجود می‌باشد.

گیره: ابزاری است، جهت نگه‌داری قطعه کار که به دو صورت ثابت و متحرک وجود دارد.

 

 




[ یکشنبه 3 آذر 1392 ] [ 04:34 ب.ظ ] [ مرتضی اسکندرنژاد ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ


معرق چوب
شاید گفتن تاریخ دقیق از قدمت معرق چوب كاری ساده نباشد . چوب به خاطر تشكیل مواد اولیه ساخت این هنر كه چوب می باشد و خاصیت خاص آن و روشهای نگهداری آن در دوران مختلف باعث شده كه نتوان قدمت دقیق آن را پیدا كرد اما حداقل به جرأت می توان گفت یكی از آثار بدست آمده در كاوشهای باستان شناسی و همچنین در كتیبه های بدست آمده در تخت جمشید به لوحهایی برمی خوریم حاكی از اینكه به كارگران و هنرمندان دستمزد برای تزئینات روی درب های چوبی تخت جمشید پرداخت می گردیده كه همه دلالت بر قدمت این هنر چند هزار ساله دارند. آنچیزی كه مسلم است به علت نوع ابزار خاص آن زمان از ظرافت و روشهای ویژه برخوردار بوده و عموماً از اشكال هندسی كنار هم گذاشته شده شكل می گرفته است. به مرور زمان با پیشرفت تكنولوژی و ابزار مناسب این هنر دستخوش تغییرات در روش اجرا و طرح شد با ورود اسلام به ایران این هنر در مكانهای مقدس مذهبی نمو پیدا كرد كه نمونه آن را روی درب های مساجد ایرانی میتوان یافت . یكی از قدیمی ترین این آثار درب معرق كاری شده موجود در موزه مركزی آستان قدس رضوی متعلق به قرن هشتم هجری می باشد كه قسمتی از آن معرق سطح آن در دوره های بعد مرمت و بازسازی شده است « متأسفانه از تاریخ مرمت این اثر معلوم نمی باشد. » پس از ورود كمان اره مویی به شكل جدید و تیغ های ریز تحولی نو در این هنر پدید آمد كه میتوان به صورت زیر آن را بیان كرد .
پیدایش معرق :
در باورهای مردم پیدایش معرق « موزائیك اینگونه بیان شده » خداوند هنر « زیرنویسی »
هنگامی كه ............ الهه عشق و هنر خواست هنر را بدون واسطه به انسانها بدهد به مزها دستور داد كه فرستاده او باشند و انسانها كه عشق را احساس كردند برای تشكر از فرستاده او باشند و انسانها كه عشق را احساس كردند برای تشكر از فرستاده الهه عشق مجسمه آنها را درست كرده و در محلی نگهداری می كردند كه به این محل نگهداری موزه می گفتند كه در حال حاضر به محل نگهداری آثار هنری خود میگوئیم و برای تشكر از مزها با ادوات موسیقی مینواختند و جشن و پایكوبی میكردند كه به این موزیك می گفتند و به تزئینات داخل موزه كه بدون هیچ شكل هندسی خاص بود و از كنار هم قرار گرفتن قطعات مختلف برای نشان دادن یك طرح خاص بود موزائیك میگفتند كه پس از ورود اسلام به ایران واژه موزائیك به معرق تبدیل شد.
البته همانطور كه در تاریخچه معرق روكش و خاتم ذكر شده این هنر در مناطق مختلف دارای سبك ها و روش های مختلف می باشد و بسته به منطقه خاص خود و عوامل محیطی نوع اجرای آن متفاوت بوده است مثلاً معرق روكش به خاطر وجود صنعت روكش سازی در مصر باستان دارای قدمت حداقل 3000 سال قبل از میلاد می باشد ( رجوع شود به تاریخچه معرق روكش ) و معرق درون چوب ( رجوع شود به معرق سبك هندسی ) در جنوب شرقی آسیا با روش خاص كار می شده است.
اما در ایران به خاطر اینكه همزمان با ساخت بنا نما هم ساخته می شد می توان آن را خاصیت اصلی و پیدایش این سبك معرق دانست.
در ابتدا هنگام ساخت بنا ،‌ قسمتی كه نما كار می شد را قبلاً لعاب داده و همزمان در موقع ساخت درجای خود نصب می گردید ( آجر لعابدار ) سپس با پیشرفت تكنولوژی ساخت بناها جای نما را خالی گذاشته « معرق كاشی » و سطح را بعداً با قطعات مختلف پر می كردند .
در وسایل كاربردی مانند صندوقچه ها و شانه ها و ... چوبی اوایل عموماً از عاج و استخوان و سنگهای قیمتی كار می شد كه سپس این موارد جای خود را به چوبهای رنگی داد . جهت مطالعه بیشتر رجوع شود به تاریخ هنر ایران . »
متأسفانه بعلت كمبود منابع و مأخذهای مستند و اینكه كارهای كارشناسی شده در قدمت رشته های هنری بسیار به ندرت توسط خود ایرانیان انجام شده و حتی گاه ندانسته از تحقیقات مغرضانه مورخین و نویسندگان خارجی بهره برده اند این هنر ایرانی را دارای خواستگاه خارجی میدانند مثلاً رومیان برای كوچك جلوه دادن شكست خود از شاپور اول معرق سنگهای «موزائیك» كار شده در كاخ شاپور را كار اسیران رومی می دانند در صورتی كه عظمت و معماری خاص بكار رفته در آنجا را كه نشان دهنده تفكر و ذوق ایرانی است را نادیده می گرفتند . امید است كه جوانان عزیز ایرانی با تأمل در گذشته خود بهتر خود و كشور خویش را بشناسند . زیرا هنر و فرهنگ یك ملت هویت هر شخص می باشد

09381456002
09124127992
هنر بهتر از گوهر نامدار
هنرمند را گوهر آید به کار
تو را با هنر گوهر است و خرد
روانت همی از تو رامش برد

موضوعات
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :