تبلیغات
معرق چوب و آشنائی باآثار(خاتم وخاتم سازی وغیره....mehr54.b36@gmail.com - منبت سنتی2

ساخت وساز یک طرح منبت:

طرح منبت باید جهت برجسته‌کاری طراحی شده باشد، یعنی آن‌که اشکال طرح باید دارای خطوط محیطی بسته و کامل باشند تا بتوان آن شکل را به‌صورت برجسته یا فرورفته اجرا نمود.

در اینجا شکل ساده مربع با خطوط محیطی بسته به عنوان مثال از طراحی تا اجرا در نظر گرفته می‌شود.

 

عموما منبت را می‌توان به دو صورت حکاکی و برجسته کاری اجرا نمود.

جهت ترسیم حجم شکل از خطی موسوم به، خط کمکی بهره می‌گیریم که به‌صورت نقطه چینی رسم می‌گردد.

در شکل با استفاده از خطوط محیطی و کمکی پلان یک هرم چهار وجهی ترسیم گردیده‌است.

الف: حکاکی :

عبارت است از کنده‌کاری و ساخت و سازهای مثبت عناصر طرح از طریق فرو بری در زمینه. در این روش ابتدا خطوط کمکی با توجه به راس، مغارکوبی می‌گردد وسپس عمل بار برداری انجام تا به فرم هرم فرورفته دست یابیم.

  

  

 

برجسته‌کاری:

عبارتست از کنده‌کاری و فروبری فضای منفی طرح(زمینه) و ایجاد فضای مثبت طرح به‌صورت برجسته بر زمینه. در این روش به جای خطوط کمکی، خطوط محیطی مغارکوبی و زمینه باربرداری می‌گردد.

  

  

 

این رو  نسبت به قطر و ماهیت عناصر موضوع به سه طریق انجام می‌پذیرد:

الف: تمام برجسته.

ب: نیم برجسته.

ج: کم برجسته.

این شیوه از منبت‌کاری از رایج‌ترین شیوه‌های منبت می‌باشد.

الف: تمام برجسته :

چنانچه یک کره را جهت سهولت در توضیح این موارد مورد ساخت وساز قرار دهیم؛ در شیوه تمام برجسته، عنصر مورد نظر را که کره می‌باشد را به‌طور کامل کنده کاری وساخت ساز می‌نماییم. به‌ طوری‌که از یک جهت به زمینه متصل باشد.(لازم به ذکر است در این موارد نقطه دید ناظر عمود بر زمینه در نظر گرفته می‌شود و نمای جانبی صرفا نمای تشریحی است.)

ب: نیم‌برجست:

این شیوه عمدتا زمانی مورد استعمال واقع می‌شود، که ضخامت سازه مورد منبت کم‌تر از مورد الف بوده. به‌طور مثال 2 واحد باشد و امکان فروبری زمینه به اندازه ساخت کامل عنصر که در این مثال کره می‌باشد، ممکن نباشد.

در این شیوه با درنظر گرفتن قطر عنصر، یعنی ضخیم‌ترین قسمت عرضی وساخت وساز تا آن حد به فرم بصری کامل عنصر دست یافت.

 ج: کم برجسته :

این شیوه در حقیقت ایجاد یک توهم بصری به‌صورت برجسته است، که به ما این امکان را می‌دهد تا بر نازک‌ترین سطوح سازه مانند دیواره جعبه‌های ظریف به اجرای منبت بپردازیم.

در این شیوه با در نظر گرفتن ضخیم‌ترین قسمت عرضی عنصر و به صورت فرضی در قالب یک برش ورقه‌ای و سپس یک برش عرضی از راس و به دنبال آن با توجه به نیاز و ضخامت سازه برش‌هایی از حدفاصل قطر و راس در نظر گرفته شده، می‌توان به ساخت عنصر در نازک‌ترین ضخامت پرداخت.

لازم به ذکر است که انواع عناصر مانند آناتومی حیوانات، انسان، انواع گل و برگ و... با این شیوه قابل اجراست و نیاز به قدرت تجسم، تجزیه و تحلیل عمیق هنرمند در مورد لایه‌های انتخابی از حجم‌های مورد نظر دارد. مثلا در چهره، بینی، گونه و پیشانی حجم‌هایی است، که باید با این شیوه برای ساخت یک چهره کم برجسته تحلیل گردد.

منبت آباده عمدتا در قالب منبت کم برجسته اجرا می‌شود و یکی از وجوه تمایز آن این است، که پس از برجسته کاری، حکاکی اصلی‌ترین تکنیک جهت ساخت وساز عناصر برجسته شده‌است. یعنی حالتی ترکیبی از حکاکی و برجسته کاری.

ابزارهای مورد نیاز عبارتند از:                                                                    

مغار: این وسیله در لغت نامه دهخدا به معنای فروبرنده از ریشه تازی «غار» تعریف شده. این وسیله، از اصلی‌ترین ادوات مورد استفاده در کنده‌کاری است، که از دو قسمت اصلی دسته و تیغه تشکیل شده.

انتهای تیغه فلزی، از یک طرف با زاویه 25 الی 30 درجه تیز می‌گردد که ایجاد لبه برنده می‌کند.

مغار، به‌صورت کلی به سه گروه مغارهای تخت، گیلویی و شفره تقسیم می‌گردد؛ که این تقسیم‌بندی بر مبنای فرم سطح مقطع این وسیله انجام می‌گیرد.

هر یک از این گروه‌ها به فرم‌های زیر تقسیم می‌شوند.

مغار گیلویی، مغارهای باز و نیم‌باز از مهم‌ترین مغارها در ساخت وساز یک اثر منبت می‌باشد که به معنای انحنای مقطع آن‌ها بر اساس کسورات دایره می‌باشد.

چکش یا تخماق: وسیله ایست جهت اعمال نیرو یا افزایش نیرو. این ابزار از دو قسمت دسته و کوبه تشکیل شده. در کنده‌کاری معمولا از چکش‌هایی با  کوبه چوبی یا پلاستیک فشرده استفاده می‌گردد. تفاوت چکش با تخماق، در فرم قرارگیری کوبه بر دسته است، که در چکش به‌صورت افقی و در تخماق به‌صورت عمودی می‌باشد.

چوبساب: چوبساب تسمه ایست فلزی، که عموما در فرم‌های تخت و نیم‌گرد وجود دارد، این تسمه دارای دندانه‌های منظم به سمت جلو می‌باشد و جهت ساییدن سطح چوب مورد استفاده قرار می‌گیرد.

سوهان: تسمه ایست فلزی، که به‌صورت منظم عاج‌گذاری گردیده‌است.

در کنده‌کاری از ابزاری استفاده می‌شود، که یک‌سر آن چوبساب و سر دیگرش سوهان است و به تلیقه موسوم می‌باشد.

 

این وسیله، جهت سهولت در استفاده طراحی گردیده و در اشکال و اندازه‌های مختلف موجود می‌باشد.

گیره: ابزاری است، جهت نگه‌داری قطعه کار که به دو صورت ثابت و متحرک وجود دارد.

 

 



تاریخ : یکشنبه 3 آذر 1392 | 04:34 ب.ظ | نویسنده : مرتضی اسکندرنژاد | نظرات
.: Weblog Themes By BlackSkin :.