تبلیغات
معرق چوب و آشنائی باآثار(خاتم وخاتم سازی وغیره....mehr54.b36@gmail.com

معرق چوب و آشنائی باآثار(خاتم وخاتم سازی وغیره....mehr54.b36@gmail.com
هرانسانی آفریده اندیشه های روزانه خویش است. اگرانسان میخواهددگرگونی در زندگیش روی دهد، باید از دل و جان آغازکند 
قالب وبلاگ

چاقو، مغار یا قلم منبت کاری با تیغه های مختلف و در اندازه و فرم های متفاوت، از ابزارهای اصلی منبت کاری و کنده کاری روی چوب بشمار می آیند. مغار از مهمترین ابزارهای منبت کاری می باشد که با گذشت سالها از ایجاد هنر منبت، هنوز تغییر چندانی نکرده اند.

  • مغار:

وسیله ای تیز و برنده می باشد که در هنر منبت جهت کنده کاری و تراشیدن چوب مورد استفاده قرار می گیرد. مغارها اندازه های مختلفی دارد كه این اندازه ها براساس پهنای مغار تعیین می شود. هر مغار از 2 قسمت: یک دسته از جنس چوب یا پلاستیک و یک تیغه فولادی تشکیل شده است.

بطور کلی، از 4 نوع مغار در منبت کاری چوب استفاده می شود:

  1. مغار تخت: تیغه مغار تخت از یکطرف صاف و از طرف دیگر پخ می باشد. از این مغار برای کندن زمینه کار، سطوح صاف، خط انداختن خطوط راست و ... استفاده می شود.
  2. مغار نیم باز: تیغه این مغار تخت نیست، بلکه حالت نیم گرد می باشد. از این مغار برای قسمت هایی که حالت انحنای ملایمی دارد استفاده می شود.
  3. مغار گلویی: این مغار همانند مغار نیم باز می باشد، با این تفاوت که گودی و انحنای آن بیشتر می باشد. از این مغار برای قسمت هایی که انحنای زیادی دارد استفاده می شود، مانند: پیچک ها، گل های گرد، غنچه ها
  4. مغار شفره: نوک تیغه این مغار بشکل ˅ بوده که معمولا در 2 اندازۀ بزرگ و کوچک می باشد. از مغار بزرگ جهت "سفت کاری"، یعنی جدا کردن خطوط طرح از زمینه و یا خطوط طرح از یکدیگر و از مغار کوچک جهت کارهای ظریف، خط انداختن، تزیین روی برگها و گلها استفاده می شود.

تصویر: انواع مغار، مورد استفاده در منبت کاری چوبتصویر: انواع مغار، مورد استفاده در منبت کاری چوب

  • چوب ساب و سوهان:

چوب ساب فلزی است مستطیل شکل که 20 تا 30 سانتی متر طول دارد و در دو طرف آن دانه هایی وجود دارد که "آج" نامیده می شود. انتهای چوب ساب باریک می باشد که دسته ای چوبی یا پلاستیکی در آن قرار می گیرد.

سوهان نیز شبیه چوب ساب است، ولی آج های آن بصورت شیارهایی در دو طرف بوده که به اندازه تمام عرض سوهان می باشد.

قطعاتی از کار که قوس دارد و یا امکان صاف کردن آن با ابزارهای دیگر نباشد، بوسیله چوب ساب یا سوهان پرداخت می گردد.

Sohan-Pic

  • چکش:

از چکش برای ضربه زدن به مغار استفاده می شود. جنس چکش از چوب و یا پلاستیک فشرده می باشد.

دلایل استفادۀ منبت کاران از چکش چوبی و یا لاستیکی بشرح ذیل می باشد:

  1. هنگام ضربه زدن به مغار باعث می شود، ضربات کمتر صدا داشته باشد.
  2. دسته مغار خراب نشود و آسیب نبیند.
  3. وزن آن سبک تر از چکش فلزی است، که این امر باعث می شود تا منبت کاران کمتر خسته شوند.
  4. چون سر چکش چوبی بزرگتر است، کار کردن با آن به مراتب راحت تر می باشد.

Woodcarving Hammer

  • گیره دستی یا پیچ دستی:

 از گیره دستی برای بستن و محکم کردن قطعه کار و یا پرس کردن قطعات چسب خورده به یکدیگر استفاده می شود. گیره های دستی از نظر شکل و اندازه متنوع هستند. گیره های دستی معمولا دارای دو فک هستند که یکی ثابت و دیگری متحرک می باشد. هنگام بستن چوب، برای اینکه فک گیره دستی روی کار جا نیاندازد می توان تکه ای فیبر و یا چوب پهن بین فک و قطعه کار قرار داد.

Handhold 2

Handhold 1

  • گیره رومیزی یا گیره کله:

گیره رومیزی از ابزار و وسایل بسیار مهم در منبت کاری می باشد. این گیره ها روی میزکار ثابت می شوند و قطعه کار به آن بسته می شود. جنس گیره های رومیزی یا گیره کله، از چدن ریختگی می باشد.

Desk clamp

  • میز کار:

در منبت کاری، بدلیل وارد کردن ضربات متعدد به قطعه کار، باید از یک میز محکم استفاده شود. میز کار می تواند از چوب باشد یا می توان پایه های آنرا از فلز و صفحۀ میز کار را از چوب ساخت.

  • روغندان:

مخزنی است که روی در آن لولۀ باریکی و در کنار مخزن ضامنی قرار دارد که با فشار دادن آن، روغن از لوله بیرون می آید و برای روغن کاری از آن استفاده می شود.

IMG 9066

  • قلمو و ظرف نفت:

یک قوطی یا شیشه دهان گشاد دردار با یک قلمو، یکی از وسایل منبت کاران می باشد. منبت کاران معمولا برای نرم شدن چوب و نیز جهت جلوگیری از شکسته شدن گوشه های طرح، چوب را آغشته به نفت می کنند. بعد از مالیدن نفت روی چوب باید مدتی صبر کرد تا نفت در چوب نفوذ کند.

Paint Brush

  • چنگال:

چنگال فلزی است به طول 10 سانتی متر که همانند چنگال، 3 شاخۀ نوک تیز دارد و جهت سوراخ زدن به زمینۀ کار استفاده می شود. با این کار زمینه کار را سوراخ های ریز زده تا زیباتر شود. منبت کار معمولا زمینه کارهایی که ناصاف و ناهموار باشند را سوراخ می کنند تا ایراد آن کمتر مشخص شود.

  • ظرف روغن:

ظرف کوچکی است که در داخل آن پنبه قرار داده و درون آن روغن پارافین ریخته می شود. منبت کار با استفاده از ظرف روغن، هر از چند گاهی نوک مغار را هنگام کار روغنی می کنند تا مغار راحت تر حرکت کند. علت استفاده از روغن پارافین این است که بعد از مدتی روغن از بین می رود و لکه بر جای نمی گذارد.




[ پنجشنبه 10 بهمن 1392 ] [ 05:22 ب.ظ ] [ مرتضی اسکندرنژاد ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ


معرق چوب
شاید گفتن تاریخ دقیق از قدمت معرق چوب كاری ساده نباشد . چوب به خاطر تشكیل مواد اولیه ساخت این هنر كه چوب می باشد و خاصیت خاص آن و روشهای نگهداری آن در دوران مختلف باعث شده كه نتوان قدمت دقیق آن را پیدا كرد اما حداقل به جرأت می توان گفت یكی از آثار بدست آمده در كاوشهای باستان شناسی و همچنین در كتیبه های بدست آمده در تخت جمشید به لوحهایی برمی خوریم حاكی از اینكه به كارگران و هنرمندان دستمزد برای تزئینات روی درب های چوبی تخت جمشید پرداخت می گردیده كه همه دلالت بر قدمت این هنر چند هزار ساله دارند. آنچیزی كه مسلم است به علت نوع ابزار خاص آن زمان از ظرافت و روشهای ویژه برخوردار بوده و عموماً از اشكال هندسی كنار هم گذاشته شده شكل می گرفته است. به مرور زمان با پیشرفت تكنولوژی و ابزار مناسب این هنر دستخوش تغییرات در روش اجرا و طرح شد با ورود اسلام به ایران این هنر در مكانهای مقدس مذهبی نمو پیدا كرد كه نمونه آن را روی درب های مساجد ایرانی میتوان یافت . یكی از قدیمی ترین این آثار درب معرق كاری شده موجود در موزه مركزی آستان قدس رضوی متعلق به قرن هشتم هجری می باشد كه قسمتی از آن معرق سطح آن در دوره های بعد مرمت و بازسازی شده است « متأسفانه از تاریخ مرمت این اثر معلوم نمی باشد. » پس از ورود كمان اره مویی به شكل جدید و تیغ های ریز تحولی نو در این هنر پدید آمد كه میتوان به صورت زیر آن را بیان كرد .
پیدایش معرق :
در باورهای مردم پیدایش معرق « موزائیك اینگونه بیان شده » خداوند هنر « زیرنویسی »
هنگامی كه ............ الهه عشق و هنر خواست هنر را بدون واسطه به انسانها بدهد به مزها دستور داد كه فرستاده او باشند و انسانها كه عشق را احساس كردند برای تشكر از فرستاده او باشند و انسانها كه عشق را احساس كردند برای تشكر از فرستاده الهه عشق مجسمه آنها را درست كرده و در محلی نگهداری می كردند كه به این محل نگهداری موزه می گفتند كه در حال حاضر به محل نگهداری آثار هنری خود میگوئیم و برای تشكر از مزها با ادوات موسیقی مینواختند و جشن و پایكوبی میكردند كه به این موزیك می گفتند و به تزئینات داخل موزه كه بدون هیچ شكل هندسی خاص بود و از كنار هم قرار گرفتن قطعات مختلف برای نشان دادن یك طرح خاص بود موزائیك میگفتند كه پس از ورود اسلام به ایران واژه موزائیك به معرق تبدیل شد.
البته همانطور كه در تاریخچه معرق روكش و خاتم ذكر شده این هنر در مناطق مختلف دارای سبك ها و روش های مختلف می باشد و بسته به منطقه خاص خود و عوامل محیطی نوع اجرای آن متفاوت بوده است مثلاً معرق روكش به خاطر وجود صنعت روكش سازی در مصر باستان دارای قدمت حداقل 3000 سال قبل از میلاد می باشد ( رجوع شود به تاریخچه معرق روكش ) و معرق درون چوب ( رجوع شود به معرق سبك هندسی ) در جنوب شرقی آسیا با روش خاص كار می شده است.
اما در ایران به خاطر اینكه همزمان با ساخت بنا نما هم ساخته می شد می توان آن را خاصیت اصلی و پیدایش این سبك معرق دانست.
در ابتدا هنگام ساخت بنا ،‌ قسمتی كه نما كار می شد را قبلاً لعاب داده و همزمان در موقع ساخت درجای خود نصب می گردید ( آجر لعابدار ) سپس با پیشرفت تكنولوژی ساخت بناها جای نما را خالی گذاشته « معرق كاشی » و سطح را بعداً با قطعات مختلف پر می كردند .
در وسایل كاربردی مانند صندوقچه ها و شانه ها و ... چوبی اوایل عموماً از عاج و استخوان و سنگهای قیمتی كار می شد كه سپس این موارد جای خود را به چوبهای رنگی داد . جهت مطالعه بیشتر رجوع شود به تاریخ هنر ایران . »
متأسفانه بعلت كمبود منابع و مأخذهای مستند و اینكه كارهای كارشناسی شده در قدمت رشته های هنری بسیار به ندرت توسط خود ایرانیان انجام شده و حتی گاه ندانسته از تحقیقات مغرضانه مورخین و نویسندگان خارجی بهره برده اند این هنر ایرانی را دارای خواستگاه خارجی میدانند مثلاً رومیان برای كوچك جلوه دادن شكست خود از شاپور اول معرق سنگهای «موزائیك» كار شده در كاخ شاپور را كار اسیران رومی می دانند در صورتی كه عظمت و معماری خاص بكار رفته در آنجا را كه نشان دهنده تفكر و ذوق ایرانی است را نادیده می گرفتند . امید است كه جوانان عزیز ایرانی با تأمل در گذشته خود بهتر خود و كشور خویش را بشناسند . زیرا هنر و فرهنگ یك ملت هویت هر شخص می باشد

09381456002
09124127992
هنر بهتر از گوهر نامدار
هنرمند را گوهر آید به کار
تو را با هنر گوهر است و خرد
روانت همی از تو رامش برد

موضوعات
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :